Vòng Bi Cầu Rãnh Sâu NSK 6200, 6201, 6202, 6203, 6204, 6205, 6206 – ZZ, DDU, CM, C3
Vòng bi NSK 6200–6206 là dòng vòng bi cầu rãnh sâu một dãy dùng để đỡ trục quay trong động cơ điện, quạt công nghiệp, máy bơm, con lăn băng tải và các cụm truyền động. Dòng sản phẩm có đường kính trong từ 10 đến 30 mm, gồm bảy mã cơ bản. Khi chọn vòng bi, ngoài kích thước lắp, cần xác định kiểu chắn ZZ hoặc DDU và cấp khe hở hướng kính mà thiết bị yêu cầu, chẳng hạn CM hoặc C3.
1. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động

Vòng bi gồm vòng trong, vòng ngoài, một dãy bi cầu và vòng cách. Trên vòng trong và vòng ngoài có rãnh lăn sâu để dẫn hướng các viên bi. Trong cách lắp phổ biến, vòng trong lắp trên trục và quay cùng trục, còn vòng ngoài nằm trong thân máy hoặc gối đỡ.
- Vòng trong tiếp nhận lực từ trục và truyền lực qua các viên bi.
- Vòng ngoài truyền tải từ các viên bi sang thân máy hoặc gối đỡ.
- Bi cầu lăn trong rãnh, giúp giảm ma sát tại vị trí đỡ trục quay.
- Vòng cách duy trì khoảng cách giữa các viên bi khi vòng bi hoạt động.
- Nắp chắn hoặc phớt ở hai bên giúp hạn chế chất bẩn đi vào rãnh lăn và giữ chất bôi trơn bên trong.
Kết cấu rãnh sâu phù hợp với tải hướng kính, tức lực tác động vuông góc với trục. Vòng bi cũng có thể tiếp nhận tải dọc trục theo hai chiều trong giới hạn của từng mã và điều kiện lắp đặt. Khi tải hướng kính và tải dọc trục cùng xuất hiện, cần xét đồng thời cả hai thành phần tải để chọn vòng bi.
2. Bảng kích thước vòng bi NSK 6200–6206






| STT | Mã vòng bi | Đường kính trong d (mm) | Đường kính ngoài D (mm) | Chiều rộng B (mm) | Kích thước d × D × B (mm) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | NSK 6200 | 10 | 30 | 9 | 10 × 30 × 9 |
| 2 | NSK 6201 | 12 | 32 | 10 | 12 × 32 × 10 |
| 3 | NSK 6202 | 15 | 35 | 11 | 15 × 35 × 11 |
| 4 | NSK 6203 | 17 | 40 | 12 | 17 × 40 × 12 |
| 5 | NSK 6204 | 20 | 47 | 14 | 20 × 47 × 14 |
| 6 | NSK 6205 | 25 | 52 | 15 | 25 × 52 × 15 |
| 7 | NSK 6206 | 30 | 62 | 16 | 30 × 62 × 16 |
Đường kính trong d dùng để đối chiếu với vị trí lắp trên trục. Đường kính ngoài D dùng để đối chiếu với lỗ lắp trên thân máy hoặc gối đỡ. Chiều rộng B quyết định không gian lắp theo phương dọc trục. Ví dụ, với vị trí lắp 25 × 52 × 15 mm, mã cơ bản tương ứng là NSK 6205. Sau khi xác định mã cơ bản, đối chiếu thêm hậu tố trên vòng bi cũ hoặc bản vẽ thiết bị.
3. Phân biệt vòng bi NSK ZZ và DDU
| Kiểu chắn | Cấu tạo | Đặc điểm khi sử dụng |
|---|---|---|
| ZZ | Hai nắp chắn kim loại, mỗi bên một nắp | Kiểu chắn không tiếp xúc giúp giảm ma sát tại nắp chắn. Phù hợp với cụm trục quay trong môi trường tương đối sạch, chẳng hạn bên trong động cơ hoặc cụm truyền động có vỏ bảo vệ. |
| DDU | Hai phớt cao su tiếp xúc, mỗi bên một phớt | Mép phớt tiếp xúc với vòng trong, giúp chắn bụi và giữ mỡ hiệu quả hơn. Ma sát tại mép phớt có thể làm tốc độ giới hạn thấp hơn bản ZZ cùng kích thước. |
Với con lăn băng tải hoặc máy đóng gói có bụi, DDU là kiểu phớt đáng cân nhắc. Với động cơ hoặc quạt quay nhanh trong cụm có vỏ che, ZZ có thể phù hợp khi thông số thiết bị cho phép. Khi chọn cho thiết bị chạy liên tục, đối chiếu tốc độ làm việc với tốc độ giới hạn của đúng mã và đúng kiểu chắn.
4. Ý nghĩa khe hở CM và C3
Khe hở hướng kính là độ dịch chuyển tương đối theo phương hướng kính giữa vòng trong và vòng ngoài khi vòng bi chưa lắp. Sau khi lắp, độ chặt giữa vòng bi với trục hoặc thân máy có thể làm khe hở giảm. Chênh lệch nhiệt độ giữa vòng trong và vòng ngoài cũng ảnh hưởng đến khe hở khi vận hành.
- CM là quy cách khe hở hướng kính của NSK dành cho vòng bi dùng trong động cơ điện. Khi động cơ sử dụng vòng bi có hậu tố CM, cần đối chiếu hậu tố này lúc thay thế để giữ đúng quy cách của cụm rôto.
- C3 là cấp khe hở hướng kính lớn hơn khe hở tiêu chuẩn CN. C3 được chọn khi thiết kế cần khe hở ban đầu lớn hơn để bù cho mức giảm do lắp chặt hoặc do chênh lệch nhiệt độ trong lúc máy chạy.
CM và C3 là hai lựa chọn khe hở riêng. Một mã đầy đủ có thể kết hợp kiểu chắn với cấp khe hở. Ví dụ, 6203ZZCM có kích thước 17 × 40 × 12 mm, hai nắp chắn kim loại và khe hở CM. 6205DDUC3 có kích thước 25 × 52 × 15 mm, hai phớt cao su tiếp xúc và khe hở C3.
5. Ứng dụng của vòng bi NSK 6200–6206
- Động cơ điện: Đỡ trục rôto ở đầu trước hoặc đầu sau. Khi sửa chữa động cơ, cần kiểm tra mã ở từng đầu trục vì hai vị trí có thể dùng kích thước hoặc hậu tố khác nhau.
- Quạt và máy thổi khí: Đỡ trục cánh quạt hoặc trục động cơ. Với quạt chạy tốc độ cao, kiểu chắn và tốc độ giới hạn là hai thông số cần đối chiếu.
- Máy bơm: Dùng tại vị trí đỡ trục trong các cụm bơm có thiết kế tương thích. Khi chọn vòng bi, cần xét lực hướng kính từ cụm truyền động và lực dọc trục phát sinh khi bơm hoạt động.
- Băng tải và cụm con lăn: Lắp ở đầu con lăn, puly hoặc trục dẫn động. Môi trường có bụi giấy, bụi bao bì hoặc bụi nguyên liệu thường cần chú ý hơn đến kiểu phớt.
- Máy đóng gói và thiết bị tự động hóa: Dùng tại các vị trí đỡ trục của con lăn kéo màng, cụm cấp liệu và cơ cấu truyền động quay.
6. Cách chọn đúng mã vòng bi khi thay thế
- Đọc mã đầy đủ trên vòng bi cũ. Ghi cả phần số và hậu tố phía sau, ví dụ
6203ZZCMhoặc6205DDUC3. - Đối chiếu ba kích thước lắp. Nếu ký tự trên vòng bi bị mờ, đo đường kính trong, đường kính ngoài và chiều rộng để xác định mã cơ bản.
- Xác định kiểu chắn. Đối chiếu nắp kim loại ZZ hoặc phớt cao su tiếp xúc DDU theo cấu hình cũ và môi trường làm việc.
- Kiểm tra cấp khe hở. Nếu mã cũ có CM hoặc C3, kiểm tra tài liệu thiết bị hoặc mã trên bao bì để xác nhận đúng phiên bản trước khi đặt hàng.
- Đối chiếu tải trọng và tốc độ nếu thay đổi thiết kế. Khi chuyển sang kiểu chắn khác hoặc dùng vòng bi cho cụm trục mới, tra tải trọng và tốc độ giới hạn theo mã đầy đủ.
Khi lắp, đặt lực ép lên vòng có bề mặt lắp chặt. Nếu ép vòng bi lên trục, tác dụng lực lên vòng trong. Nếu ép vòng bi vào lỗ thân máy, tác dụng lực lên vòng ngoài. Cách này giúp tránh truyền lực lắp qua bi và rãnh lăn, hạn chế hư hại bề mặt lăn trước khi máy vận hành.