Vòng Bi Cầu Rãnh Sâu NSK 6000, 6001, 6002, 6003, 6004, 6005, 6006 – ZZCM, DDUC3
Vòng bi NSK 6000–6006 thuộc dòng vòng bi cầu rãnh sâu một dãy, có đường kính trong từ 10 đến 30 mm và chiều rộng từ 8 đến 13 mm. Kích thước gọn phù hợp với các cụm đỡ trục trong động cơ điện, quạt, máy bơm nhỏ, con lăn và thiết bị tự động hóa. Phiên bản ZZCM có hai nắp chắn kim loại và khe hở hướng kính CM. Phiên bản DDUC3 có hai phớt cao su tiếp xúc và khe hở hướng kính C3.
1. Cấu tạo và đặc điểm làm việc

Vòng bi gồm vòng trong, vòng ngoài, một dãy bi cầu, vòng cách và bộ phận chắn ở hai bên. Khi lắp theo cấu hình phổ biến, vòng trong quay cùng trục, còn vòng ngoài nằm trong lỗ thân máy hoặc gối đỡ. Bi cầu lăn trong rãnh của hai vòng để truyền tải từ trục sang thân máy. Vòng cách duy trì khoảng cách giữa các viên bi trong quá trình vận hành.
Dòng NSK 6000–6006 chịu tải hướng kính là chính, tức lực tác động vuông góc với trục. Kết cấu rãnh sâu cũng cho phép tiếp nhận tải dọc trục theo hai chiều trong giới hạn của từng mã. Với cụm truyền động bằng dây đai, cần tính đến lực căng đai tác động lên trục. Với máy bơm, cần xét thêm lực dọc trục phát sinh khi vận hành.
2. Bảng kích thước vòng bi NSK 6000–6006






| STT | Mã vòng bi | Đường kính trong d (mm) | Đường kính ngoài D (mm) | Chiều rộng B (mm) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | NSK 6000 | 10 | 26 | 8 |
| 2 | NSK 6001 | 12 | 28 | 8 |
| 3 | NSK 6002 | 15 | 32 | 9 |
| 4 | NSK 6003 | 17 | 35 | 10 |
| 5 | NSK 6004 | 20 | 42 | 12 |
| 6 | NSK 6005 | 25 | 47 | 12 |
| 7 | NSK 6006 | 30 | 55 | 13 |
Kích thước được đọc theo thứ tự đường kính trong × đường kính ngoài × chiều rộng. Ví dụ, vị trí lắp có trục 20 mm, lỗ thân máy 42 mm và chiều rộng vòng bi 12 mm tương ứng với mã cơ bản NSK 6004. Mã 6005 cũng rộng 12 mm nhưng dùng cho trục 25 mm và lỗ thân máy 47 mm, vì vậy cần đối chiếu đủ cả ba kích thước.
3. Phân biệt vòng bi NSK ZZCM và DDUC3
| Tiêu chí | NSK ZZCM | NSK DDUC3 |
|---|---|---|
| Kiểu chắn | ZZ – Hai nắp chắn kim loại kiểu không tiếp xúc | DDU – Hai phớt cao su tiếp xúc |
| Khe hở hướng kính | CM – Quy cách khe hở dành cho động cơ điện | C3 – Khe hở lớn hơn cấp tiêu chuẩn CN |
| Đặc điểm | Ma sát thấp tại vị trí nắp chắn. Thích hợp với cụm trục có vỏ bảo vệ hoặc môi trường tương đối sạch. | Mép phớt tiếp xúc với vòng trong, giúp hạn chế bụi xâm nhập và giữ mỡ bên trong. |
| Căn cứ lựa chọn | Thiết bị yêu cầu nắp chắn kim loại và khe hở CM. | Thiết bị yêu cầu phớt tiếp xúc và khe hở C3. Với trục quay nhanh, cần kiểm tra tốc độ giới hạn theo mã đầy đủ. |
CM và C3 mô tả khe hở bên trong vòng bi trước khi lắp. Độ chặt lắp ghép hoặc chênh lệch nhiệt độ giữa vòng trong và vòng ngoài có thể làm khe hở giảm khi máy hoạt động. C3 phù hợp khi thiết kế cần khe hở ban đầu lớn hơn để bù mức giảm này. Với động cơ yêu cầu CM, nên chọn theo mã phụ tùng hoặc tài liệu kỹ thuật của thiết bị.
Chẳng hạn, 6004ZZCM và 6004DDUC3 có cùng kích thước cơ bản 20 × 42 × 12 mm. Khi thay thế giữa hai phiên bản, cần xét cả kiểu chắn, cấp khe hở và tốc độ vận hành.
4. Ứng dụng của vòng bi NSK 6000–6006
- Động cơ điện và mô-tơ giảm tốc: Đỡ trục rôto hoặc trục truyền động. Khi bảo trì động cơ, kiểm tra mã ở từng đầu trục vì hai vị trí có thể dùng kích thước hoặc hậu tố khác nhau.
- Quạt và máy thổi khí: Đỡ trục cánh quạt hoặc trục động cơ. Với thiết bị chạy liên tục, đối chiếu tốc độ làm việc với tốc độ giới hạn của phiên bản đã chọn.
- Máy bơm nhỏ: Dùng tại vị trí đỡ trục có kích thước phù hợp. Việc chọn phiên bản phụ thuộc vào tải trọng, tốc độ và thiết kế làm kín của cụm bơm.
- Băng tải và máy đóng gói: Lắp ở đầu con lăn, puly hoặc trục cấp liệu. Kiểu phớt DDU phù hợp với vị trí cần tăng khả năng chắn bụi giấy, bụi bao bì hoặc bụi nguyên liệu.
- Thiết bị tự động hóa: Dùng trong các cụm trục quay có không gian lắp hạn chế, như con lăn kéo màng hoặc cơ cấu dẫn động bằng dây đai.
5. Cách chọn và lắp vòng bi thay thế
- Đọc mã đầy đủ trên vòng bi cũ hoặc bao bì. Ghi cả phần số và hậu tố, chẳng hạn 6005ZZCM hoặc 6005DDUC3.
- Đo đủ ba kích thước nếu phần số bị mờ. Dùng đường kính trong, đường kính ngoài và chiều rộng để xác định mã cơ bản. Với hậu tố bị mờ, tra tài liệu thiết bị hoặc mã phụ tùng.
- Đối chiếu điều kiện vận hành khi đổi phiên bản. Kiểm tra tải trọng, tốc độ giới hạn, độ chặt lắp ghép và điều kiện môi trường theo mã dự kiến sử dụng.
- Đặt lực ép lên vòng có bề mặt lắp chặt. Khi ép vòng bi lên trục, đặt lực lên vòng trong. Khi ép vào lỗ thân máy, đặt lực lên vòng ngoài để tránh truyền lực lắp qua bi cầu và rãnh lăn.